TTCT - Nếu Hà Nội là thành phố của các hồ thì TP.HCM là thành phố của kênh rạch. Những con kênh lớn nhỏ len lỏi trong khu phố là một yếu tố quyết định bản sắc không gian đô thị này.
 |
| Một đoạn kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè - Ảnh: Bá Khanh |
Trong hệ thống sông Sài Gòn và các con kênh, dải Nhiêu Lộc - Thị Nghè có vị trí và vai trò đặc biệt.
Bắt đầu từ cầu số 1 cạnh chợ Phạm Văn Hai, Nhiêu Lộc - Thị Nghè chảy qua các quận Tân Bình, Phú Nhuận, quận 3, quận 1, Bình Thạnh. Với 16 cây cầu bắc qua, kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè là trục sinh hoạt đô thị rất quan trọng, đồng thời bản thân các cây cầu cũng là các điểm nhấn của không gian đô thị.
Bờ kênh, đầu cầu ở các đô thị là tiểu không gian dễ bị gây ô nhiễm (tụ họp, bán hàng, phóng uế, quảng cáo chui, đổ rác, tiêm chích...). Vì vậy, nếu không chủ động tạo không gian văn hóa và định hướng sử dụng thì những nơi này sẽ trở thành các điểm đen trong không gian đô thị và việc “tái ô nhiễm” sẽ diễn ra.
Song song với việc nạo vét, chống ô nhiễm nước, xây dựng đường giao thông... dọc kênh, việc chủ động xây dựng một không gian nghệ thuật xanh (green art space - G.A.S) Nhiêu Lộc - Thị Nghè vừa “xây” vừa “chống” rất cấp thiết.
G.A.S là dự án không lớn và rất khả thi, nếu làm tốt để sau này kết nối vào toàn hệ thống kênh của TP.HCM, tuyến kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè có thể trở thành dải cảnh quan, văn hóa, du lịch với các điểm nhấn đô thị tuyệt đẹp.
Không gian bờ kênh hẹp, nhiều đoạn có thể phải dành cho đường giao thông chạy sát bờ nước. Vì vậy cần có quy hoạch chung thật thống nhất và thiết kế chi tiết cho từng đoạn (như giữa từng hai cây cầu), mỗi đoạn có thể là một dự án nhỏ có chiếu cố đến các yếu tố lịch sự, văn hóa, đặc điểm dân cư.
G.A.S Nhiêu Lộc - Thị Nghè có thể là một dải lụa xanh bao gồm các yếu tố sau:
Vườn hoa nhỏ và các bãi cỏ nên bám theo địa hình cụ thể và đường bờ sông, về hình dạng không kỷ hà hóa (hình có góc cạnh) hay hình hộp hóa mà nên theo kiểu vườn chùa của Việt Nam hay vườn tự nhiên kiểu Anh, hài hòa với con kênh và cho phép người dân sử dụng chứ không chỉ để ngắm nhìn.
Bờ kè đường và bờ kè kênh nên có sự thống nhất toàn tuyến, không nên “loang lổ” mỗi nơi một kiểu, một mẫu, một màu. Kè kênh đã được làm sẵn chỉ nên bổ sung các chi tiết nhỏ, giản dị cho sống động hơn như bậc lên xuống, bệ đá để ngồi... Không xây dựng bất cứ gì làm mất tầm nhìn ra dòng kênh.
Ghế, bục, bệ là các đồ nội thất đô thị nên thiết kế độc đáo, có tính vui đùa hấp dẫn, không đơn điệu và xấu xí như ở các công viên hiện nay. Đèn chiếu sáng là yếu tố có thể làm nổi bật không gian cũng cần được thiết kế độc đáo, dễ nhớ, tạo sự khác biệt với đèn ở các nơi khác.
Cây xanh là yếu tố quan trọng nhất tạo ra dải lụa xanh và làm sạch không khí, tạo bóng mát... nhưng không quá to cao mà phải hài hòa với bờ kênh, dòng kênh.
Nên chọn một loại cây thống nhất cho toàn tuyến, không cao quá, có bóng mát và có màu hoa riêng biệt (cây sao đen, cây me từng tạo dấu ấn không thể nào quên cho một số khu phố Sài Gòn, các phố Hà Nội hiện nay như Phan Đình Phùng, Trần Hưng Đạo đẹp nhờ cây sấu...) để dải cây thống nhất này sẽ là một tác phẩm design đô thị hoành tráng và tuyệt đẹp.
Các tác phẩm nghệ thuật: G.A.S Nhiêu Lộc - Thị Nghè sẽ là một hành lang nghệ thuật ngoài trời duyên dáng, xinh xắn, thân thiện với cư dân, góp phần tạo ra một tuyến du lịch, vui chơi, thư giãn và sinh hoạt nghệ thuật đường phố sinh động, một bộ sưu tập tác phẩm có chất lượng nghệ thuật cao góp phần cải tạo, “văn hóa hóa” môi trường sống.
Vẻ đẹp của các cây cầu: về lâu dài mỗi cây cầu đều cần chỉnh sửa để trở thành một tác phẩm nghệ thuật design đô thị, một điểm nhấn của G.A.S và của toàn bộ cảnh quan thành phố.
Ước mơ chung là chúng ta được sống trong một đô thị dân chủ, văn minh, sạch đẹp. G.A.S Nhiêu Lộc - Thị Nghè là giấc mơ đẹp hoàn toàn có thể trở thành một hiện thực đẹp trong tương lai gần.
Họa sĩ NGUYỄN QUÂN
Nhà điêu khắc BÙI HẢI SƠN,
Kiến trúc sư BẠCH ANH TUẤN
datthinhvuong.com - theo TTO